DADALOĞLU




Hayatı ve Şiirleri

19'uncu yüzyılda yaşadı. Asıl adı Veli. Türkmen aşıklarının önde gelenlerinden. Kul Mustafa mahlasını kullanan Aşık Musa'nın oğlu. Az da olsa eğitim aldı. Avşar beylerinden Küçük Alioğlu ile Kozanoğlu'nun yanında imamlık, katiplik yaptı. Şiirlerinde göçerlik koşullarını, döneminde orta Anadolu'da hüküm süren aşiret kavgaları ve aşiretlerin Osmanlı ile savaşlarını yansıtır. Dili Anadolu Türkmen boylarının kullandığı halk Türkçesidir. Asıl ününü kavga türküleri ile yaptı. Yüz kadar şiiri sözlü kaynaklardan derlenerek günümüze kadar ulaştı.




ASLIMI SORARSAN AVŞAR SOYUNDANAslımı sorarsan Avşar soyundanAyrı düştüm aşiretten beyimdenPınarbaşı'ndan da beş yüz evinenÇıkıp da cana kıyanlardanımÇekerim çileyi böyl'olsun bugünAlırım mı sandın şol Kozan DağınBiz bir kurt idik de Bozoklu köyünÜrkütüp sürüsün yiyenlerdenimDadaloğlum der de böyle olmazdımGördüğüm günlerin birini görmezdimKavga kızışınca geri durmazdımMeydanda kardaşa kıyanlardanım

HER SABAH SEYRAN GEZERKENHer sabah, her sabah seyran gezerkenIras geldim selvi boylu fidanaTop top olmuş kirpikleri bölünmüşHoş benzettim samur kaşlar kemanaAl yanağın elmas m'ola kar m'olaCapraz vurmuş düğmeleri dar m'olaAcep mislin şu cihanda var m'olaİnsem gitsem Hindistan'a Yemen'eEliftir kirpiği İra'dır kaşıBu güzellik sana Mevla bağışıArasam cihanda bulunmaz eşiHiç mislin gelmemiş devr-i zamanaDadaloğlum der de, hûbların hasıFerhat'ın Şirin'i Mecnun Leyla'sıAklım eğlencesi gönlüm yaylasiBir yel esti başımdaki dumana

KALKTI GÖÇ EYLEDİ AVŞAR ELLERİKalktı göç eyledi Avşar elleriAğır ağır giden eller bizimdirArap atlar yakın eder ırağıYüce dağdan aşan yollar bizimdirBelimizde kılıcımız KirmaniTaşı deler mızrağımın temreniHakkımızda devlet etmiş fermanıFerman padişahın, dağlar bizimdirDadaloğlu'm birgün kavga kurulurÖter tüfek davlumbazlar vurulurNice koçyiğitler yere serilirÖlen ölür, kalan sağlar bizimdir

YEDİ İKLİM DÖRT KÖŞEYİ DOLANDIMYedi iklim dört köşeyi dolandımMeğer dünya her tarafta bir imişBen dünyayi Al'Osman'ın sanırdımMeğer dünya yüz sultanlık yer imişİrili ufaklı insan piç olduOnlar doğdu geçinmesi güç olduAltı Arap atı şahbaz nic'olduMamur sandım yalan dünya çürümüşOkuduğun tutmaz oldu alimlerKalktı da adalet arttı zulümlerTerlemeden mal kazanan zalimlerCan verirken soluması zor imişKulak verdim dört koşeyi dinledimMeğer gıybetimi eden coğ imişÇok yaşayıp mihnet ile ölmedenAz yaşayıp dem sürmesi yeğ imişDadaloğlu'm der ki sözüm vasiyetBenim sözümü dinleyene nasihatBesmelesiz kazanılan piç evlatO da dünyada ziyankar imiş

YİNE TUTTU GAVUR DAĞ'IN BORANIYine tuttu Gavur Dağ'ın boranıHançer vurup açarlardı yaramıSana derim Mıstık Paşa ereniİçindeki bunca beyler nic'olduSabahaca kandilleri yanardıSoytarılar fırıl fırıl dönerdiHa deyince beşyüz atlı binerdiSana inip konan beyler nic'olduAğlayı ağlayı Dadal'ım söylerVefasız dünyayı şu insan n'eylerBir yiğidi bir kötüye kul eylerŞimd'en sonra yaşaması güç oldu


YÜCE DAĞ BAŞINDA KAMBER TAY OLURYuce dağ başında Kamber tay olurKorkarım ki emeklerim zay'olurSevda sevda derler üç beş ay olurBizim sevda senesini doldururArkını yaptım da suyu akmıyorKahpe felek hiç yüzüme bakmıyorÇok yuva bekledim cücük çıkmıyorBoş yuva bekleyen yoz kuşa döndümŞu felekle bir oyuncak oynadımOynadım da oyunumda yenildimFarzını kıldım sünnetinde yanıldımBeş vakit namazı kılmışa döndümDer Dadaloğlum da nedip n'etmeliSözlerimi birem birem tutmalıMirasçıya kalacak malı n'etmeliÜç beş oğlan olmadıktan gerü

SANA DERİM HASAN KALESİSana derim Hasan Kalesi sanaAlt yanında döğüş oldu, yön olduYiğit olan yiğit çıktı meydanaKoç yiğitler arap ata bin oldu.Akşamki gördüğüm şu kara düşlerHesaba gelmedi kesilen başlarEyerlen atımı küçük kardaşlarHünkâr tarafından bize gel oldu.Akşamınan ikindinin arasıAldı beni şu düşmanın yarasıEcel geldi ölmemizin sırasıAğladı el-oba gözü kan oldu,Dadaloğlu'm der ki belim büküldüGözümün cevheri yere döküldüÜçyüz atlı ile cenge çıkıldıYüzü geldi iki yüzü dön oldu.

ILGIT ILGIT SEHER YELİ ESİYORIlgıt, ılgıt seher yeli esiyorGâvur dağlarının başı dumanlı.Gönül binmiş aşk atına aşıyorBire beyler cünunluğun zamanı mı?Aşağıdan iskân evi gelinceSararıp da gül benzimiz soluncaMalım mülküm seyfi gözlüm kalıncaKaypak Osmanlılar size aman mı?Aşağıdan iskan evi geliyorBezirgânlar koç yiğide gülüyorKitabın dediği günler oluyorYoksa devir döndü âhir zaman mı?Aşağıda akça çığın ötünceKatar başı mayaların sökünceŞahlan ferman Türkmen ili göçünceDaha da hey Osmanlı'ya aman mı?Dadaloğlu'm sevdası var başımdaGündüz hayalimde, gece düşümdeAlışkan tüfekle dağlar başındaAzrail'den başkasına aman mı?

KOŞMAÇıktım yücesine seyran eyledimCebel önü çayır çimen görünür.Bir firkat geldi ki coştum ağladımAl yeşil bahçeli Kaman görünür.Şaştım hey Allah'ım ben de pek şaştımDevrettim Akdağ'ı Bozok'a düştümYozgat'ın üstünde bir ateş seçtimYanar oylum oylum duman görünür.Biter Kırşehir'in gülleri biterÇığrışır dalında bülbüller öterUfacık güzeller hep yeni yeterGüzelin kaşında keman görünür.Gönül arzuladı Niğde'yi, BoruGün günden artmakta yiğidin zârıÇifte bedestanlı koca KayseriErciyaş karşısında yaman görünür.Dadaloğlu'm da der zatından zatıÇekin eyerleyin gökçe kır atıGöçmek değil bizim ilin muradıAk yâre gitmemiz güman görünür.