YUNUS EMRE





Hayatı ve Şiirleri

Yaşamına ilişkin bilgiler sınırlı. Doğum yeri bilinmiyor. 13'üncü yüzyılın ortalarına doğru Moğal istilası ve Selçuklu Devleti'nin yıkıldığı dönemde yaşadığı sanılıyor. Bu dönemin sarsıntı ve acıları Yunus'un eserlerinde derin izler bıraktı. Babasının adı İsmail. Medrese eğitimi gördü. Arapça ve Farsça öğrendi. İran ve Yunan mitolojisiyle, tasavvuf tarihini inceledi. Hacı Bektaş ya da Sinan Ata'nın halifesi Taptuk Emre'nin dergahında hizmet etti. Taptuk Emre'nin düşüncelerini yaymak için Anadolu'yu dolaştı. Eskişehir Sarıköy, Manisa Buna ve Emreköy, Erzurum Dutçu Köyü, Isparta Keçiborlu ve Karaman'da adına yapılmış mezarlar var. Ama nerede öldüğü ve gömüldüğü kesin belli değil. Tasavvuf yorumunu benimseyen Yunus Emre'nin keskin bir gözlem gücü, derin bir hoşgörü anlayışı var. Şiirlerini hece ölçüyle yazdı. Ama aruz denemelerine de yer verdi. Hece ölçüseyle yazdığı dörtlüklerin yanısıra yine hece ile beyitler ve gazeller de yazdı. Dili arı Türkçe değil. Yer yer Arapça ve Farsça tamlamalar kullandı. Sağlığında düzenlediği divanı bulunamadı. Günümüzdeki divanları derlemedir. 1904'te birinci, 1924'te ikinci basımları yapılan Divan-ı Aşık Yunus Emre'nin yanısıra Burhan Toprak ve Abdülbaki Gölpınarlı'nın derleyip yayınladığı Yunus Emre divanları var.





AH NİDEYİM ÖMRÜM SENİYok yere geçirdim günüAh nideyim ömrüm seniSeninle olmadım ganiAh nideyim ömrüm seniGeldim ve geçtim bilmedimAğlayıp güssa yemedimSenden ayrılam demedimAh nideyim ömrüm seniHayrım şerim yazılacakÖmrüm ipi üzülecekSuret benden bozulacakAh nideyim ömrüm seniGidip geri gelmiyesinGelip beni bulmayasınBu benliğe sermayesinAh nideyim ömrüm seniHani sana güvendiğimGuveniben yuvandığımKaldı külli kazandığımAh nideyim ömrüm seniMiskin Yunus gideceksinAcep sefer edeceksinHasret ile kalacaksınAh nideyim ömrüm seni
ŞOL CENNETİN IRMAKLARIŞol cennetin ırmaklarıAkar Allah deyu deyuÇıkmış islam bülbülleriÖter Allah deyu deyuAydan aydındır yüzleriŞekerden tatlı sozleriCennette huri kızlarıGezer Allah deyu deyuYunus Emre var yarınaKoma bugünü yarınaYarin Hakk'ın divanınaÇıkam Allah deyu deyu
İLİM KENDİN BİLMEKTİRİlim ilim bilmektirİlim kendin bilmektirSen kendini bilmezsinYa nice okumaktırOkumaktan murat neKişi Hak'kı bilmektirÇün okudun bilmezsinHa bir kuru emektirOkudum bildim demeÇok taat kıldım demeEğer Hak bilmez isenAbes yere yelmektirDört kitabın ma'nisiBellidir bir elifteSen elifi bilmezsinBu nice okumaktırYiğirmi dokuz heceOkursun uçtan ucaSen elif dersin hocaMa'nisi ne demektirYunus Emre der hocaGerekse bin var haccaHepisinden iyiceBir gönüle girmektir
NİÇİN AĞLARSIN BÜLBÜL HEYSen burda garip mi geldinNiçin ağlarsın bülbül heyYorulup iz mi yanıldınNiçin ağlarsın bülbül heyKarlı dağlardan mı aştınDerin ırmaklar mı geçtinYârinden ayrı mı düştünNiçin ağlarsın bülbül heyHey, ne yavuz inilersinBenim derdim yenilersinDostu görmek mi dilersinNiçin ağlarsın bülbül heyKal'alı şehir mi yıkıldıYa nam-u arın mi kaldıGurbette yârin mi kaldıNiçin ağlarsın bülbül heyGulistanlarda yaylarsınTaze gülleri yeğlersinYavlak zarılık eylersinNiçin ağlarsın bülbül heyUykudan gözüm uyandıUyandı kana boyandıYandı sol yüreğim yandıNiçin ağlarsın bülbül heyN'oldu şu Yunus'a n'olduAşkın deryasına daldıYine baharistan olduNiçin ağlarsın bülbül hey
GELİN EY KARDEŞLERGelin ey kardeşler gelinBu menzil uzağa benzerNazar kıldım şu dünyayaKurulmuş tuzağa benzerBir pirin eteğin tuttum"Ana beni" deyip gittimNice yüzbin günah ettimHer biri de bir dağa benzerÇağla Derviş Yunus çağlaSen özünü Hakk'a bağlaAğlar isen haline ağlaErdem vefa yoğa benzer
ŞÖYLE GARİP BENCİLEYİNAcep şu yerde varm'olaŞöyle garip bencileyinBağrı başlı gözü yaşlıŞöyle garip bencileyinGezdim urum ile şamıYukarı illeri kamuÇok istedim bulamadımŞöyle garip bencileyinKimseler garip olmasınHasret oduna yanmasınHocam kimseler duymasınŞöyle garip bencileyinSöyler dilim ağlar gözümGariplere göynür özümMeğer ki gökte yıldızımŞöyle garip bencileyinNice bu dert ile yanamEcel ere bir gün ölemMeğer ki sinimde bulamŞöyle garip bencileyinBir garip ölmüş diyelerÜç günden sonra duyalarSoğuk su ile yuyalarŞöyle garip bencileyinHey Emre'm Yunus biçareBulunmaz derdine çareVar imdi gez şardan şaraŞöyle garip bencileyin
GÖNÜL ARZULAR SENİArayı arayı bulsam iziniİzinin tozuna sürsem yüzümüHakk nasip eylese görsem yüzünüEy sevdiğim gönül arzular seniYitirdim o dostu bilmem ne yandaSevgisi gönülde muhabbet candaYarın mahşer günü ulu divandaEy sevdiğim gönül arzular seniYunus senin methin eder dillerdeSevilirsin bütün bu gönüllerdeAğlayı ağlayı gurbet ellerdeEy sevdiğim gönül arzular seni

GEL GÖR BENİ AŞK NEYLEDİBen yürürüm yana yanaAşk boyadı beni kanaNe deliyem ne divaneGel gör beni aşk neylediGah eserim yeller gibiGah tozarım yollar gibiGah akarım seller gibiGel gör beni aşk neylediAkar suların çağlarımDertli ciğerim dağlarımŞeyhim anuban ağlarımGel gör beni aşk neylediYa elim al kaldır beniYa vaslına erdir beniÇok ağlattın güldür beniGel gör beni aşk neylediBen yürürüm ilden ileŞeyh anarım dilden dileGurbette halım kim bileGel gör beni aşk neylediMecnun oluban yürürümO yâri düşte görürümUyanıp melül olurumGel gör beni aşk neylediMiskin Yunus biçareyimBaştan ayağa yareyimDost elinde avareyimGel gör beni aşk neyledi
ÇEKE GELDİ ÇEKE GİDERAşkın odu ciğerimiYaka geldi yaka giderGarip başım bu sevdayıÇeke geldi çeke giderKâr etti firak canımaAşık oldum cananımaAs zencirin dost boynumaTaka geldi taka giderSadıklar durur sözüneGayri görünmez gözüneBu gözlerim dost yüzüneBaka geldi baka giderBülbül eder ah-ü figanHasret ile yandı bu canBenim gönülcüğüm ey canHakk'a geldi Hakk'a giderArada olmasın asiOnulmaz bağrımın başıGözlerimin kanlı yaşıAka geldi aka giderMiskin Yunus'un sözleriEfgan eder bülbülleriDost bahçesinin gülleriKoka geldi koka gider
GEL GİDELİM DOSTA GÖNÜLBir karardan durmayalımGel gidelim dosta gönülHasretinden yanmayalımGel gidelim dosta gönülKılavuz ol gönül banaGel gidelim yârdan yanaCanım kurbandır cananaGel gidelim dosta gönülKara haberin almadanCan bedenden ayrılmadanAzrail bizi bulmadanGel gidelim dosta gönülGerçek murada varalımYârin hatırın soralımYunus Emre'yi alalımGel gidelim dosta gönül
KALANLARA SELAM OLSUNBu dünyadan gider oldukKalanlara selam olsunBizim için hayır duaKılanlara selam olsunEcel büke belimiziSöyletmeye dilimiziHasta iken halimiziSoranlara selam olsunTenim ortaya açılaYakasız gömlek biçileBizi bir aşan vech-ileYunanlara selam olsunAzrail alır canımızKurur damarda kanımızYuyacağın kefenimizSaranlara selam olsunSala verile kasdimizeGider olduk dostumuzaNamaz için üstümüzeDuranlara selam olsunDünyaya gelenler giderHergiz gelmez yola giderBizim halimizden haberSoranlara selam olsunMiskin Yunus söyler sözünYaş doldurmuş iki gözünBizi bilmeyen ne bilsinBilenlere selam olsun
DURUN DURUN AŞKA SELADivaneler divanelerDurun durun aşka selaAşk esriği mestanelerDurun durun aşka selaMest-i elestler kandaksızMestane mestler kanatsızSaki duruptur çanaksızDurun durun aşka selaMerdaneler merdanelerErlik demi bu gündürürBaş verüben can terkiniVurun vurun aşka selaEy nice hamle idelimİşbu fenadan gidelimBinin binin şevk atalımSürün sürün aşka selaMuhabbet yoluna giripAşktan dava kılan kişiTan eylemiş aşıklaraGörün görün aşka selaAkıl ne bilir aşkı kimMağrur oluptur aklınaAşkı bu gün bu Yunus'aSorun sorun aşka sela
AŞKIN ALDI BENDEN BENİAşkın aldı benden beni bana seni gerek seniBen yanarım dün ü günü bana seni gerek seniNe varlığa sevinirim ne yokluğa yerinirimAşkın ile avunurum bana seni gerek seniAşkın aşıklar öldürür aşk denizine daldırırTecelli ile doldurur bana seni gerek seniAşkın şarabından içem Mecnun olup yola düşemSensin dün ü gün endişem bana seni gerek seniSufilere sohbet gerek Ahilere ahret gerekMecnunlara Leyla gerek bana seni gerek seniEğer beni öldüreler kulum göğe savuralarToprağım anda çağırır bana seni gerek seniCennet dedikleri ne ki bir kaç köşkle birkaç huriİsteyene ver onları bana seni gerek seniYunus-durur benim adım gün geçtikce artar ödümİki cihanda maksudum bana seni gerek seni
ELHAMDÜLİLLAHHaktan gelen şerbeti içtik elhamdulillahŞol kudret denizini geçtik elhamdulillahŞol karşıki dağları meşeleri bağlarıSağlık safalık ile aştık elhamdulillahKuru idik yaş olduk kanatlandık kuş oldukBirbirmize eş olduk uçtuk elhamdulillahVardığımız illere şol safa gönüllereHalka tapduk manisin saçtık elhamdulillahBeri gel barışalım yad isen bilişelimAtımız eğerlendi estik elhamdulillahİndik Rum'u kışladık çok hayır şer işledikUş bahar geldi geri göçtük elhamdulillahDirildik pınar olduk irkildik ırmak oldukArtık denize dolduk taştık elhamdulillahTaptuğun tapusuna kul olduk kapusunaYunus miskin çiğ idik piştik elhamdulillah
DOLAP NİÇİN İNİLERSİNDolap niçin inilersinDerdim vardır inilerimBen Mevlaya aşık oldumAnın için inilerimBenim adım dertli dolapSuyum akar yalap yalapBöyle emreylemiş çalapDerdim vardır inilerimBeni bir dağda buldularKolum kanadım yoldularDolaba layık gördülerDerdim var inilerimBen bir dağın ağacıyımNe tatlıyım ne acıyımBen mevlaya duacıyımDerdim vardır inilerimDağdan kestiler hezenimBozuldu türlü düzenimBen bir usanmaz ozanımDerdim var inilerimDülgerler her yanım yonduHer azam yerine konduBu iniltim Haktan geldiDerdim vardır inilerimSuyum alçaktan çekerimDönüp yükseğe dökerimGörün ben neler çekerimDerdim vardır inilerimYunus bunda gelen gülmezKişi muradına ermezBu fanide kimse kalmazDerdim var inilerim