|
|||||||
| Kayıt ol | Yardım | Üye Listesi | Ajanda | Arama | Bugünki Mesajlar | Forumları Okundu Kabul Et |
21.03.10, 08:28 PM
|
#1 |
Kizilbas Alevilikte newroz Anlayişi
 Newroz***8217;un iki manada kutsallığı bulunmaktadır. Birincisi, dini yöndedir ve yüzlerce yıldır Ateş Kültü olarak Kızılbaş Aleviler Newrozu kutsarlar onun gereklerini yerine getirirler. İkincisi ise, ulasal yönde, bir kültürel etkinlik, bir gelenek, görenek, folklorik etkinlik olarak özelliği vardır. Newrozu, Siyaseten bir kurtuluş günü olarak bilhassa Eskiden Medler , bayram olarak kutlarlardı. Şimdi ise bilhassa Kürtler bunu bir kurtuluş ve kuruluş bayrami olarak kutluyorlar. Aslında coğrafyamızdaki Mezopotamya ve Anadolu Halklarının ortak bir etkinliğidir. Enternasyonal özelliklere sahiptir. Her halk kendine göre, kendi geçmişlerinden ulusal bir öge katarak Newrozu kendilere uygun olarak ele almaktadır. Bu çerçevede, bir gelenek, bir görenek olarak Newroz, her halkın ulusal özelliklerine göre biçim alarak yaşama geçmektedir. Biz tabi öncelikler açısından yaklaştığımızda Zagrosu esas alıyoruz. Zagros esas alınınca da doğal olarak buranın en kadim halkı olan Kürtleri esas alıyoruz. Bu temelde de Newrozdaki Kürt ulusal kimliğini öne çıkarıyoruz. Kürt halkında Newroz Kawa***8217;nın birlikte anılması işte bu tarihsel özellikten kaynaklanıyor. Kürtlerde, Demirci Kawa ve zalim Ajdehak öyküsünü artık bilmeyen yoktur. Ajdahak***8216;ın zulmünden Demirci Kawa önderliğinde kurtulan Kürt halkı o gün bugündür Newroza siyasi bir içerik vermiş ve bu anlamda kutlamıştır. Başka halklarda bu bağlamda kendine has bir ilklik vererek Newrozu içselleştirmiş ve kendisi için kutlamıştır. Teberra ehline ederek lânet Ancak Kızılbaşlık açısından bizi burada işin bu yönleri ilgilendirmiyor. Kızılbaşlık açısından ise Newroz Evrenin yaradılışı, insanın doğuşu, yeni bir doğum yılı, İlk Baharın başlangıcı gibi anlamlarla, Yaradılışa ve doğuşa ilişkin özellikler taşır. Bu bağlamda da Doğuşa yaradılışa ilişkin inanma şeklinin bir etkinliği olarak binlerce yıldır bu coğrafyada değişmeyen, bütün halklarda ortak bir anlamla kutlanır. Newrozun bu yönü, binlerce yıldan bu yana süzülerek gelen Kızılbaşlık yolağında anlam kazanır ve gerekleri yerine getirilir. Çünkü tarihsel bakımdan Kızılbaşlık binlerce yıllık Mezopatamya ve Anadolu***8216;dur. Onun yaşayan dili yaşayan sözüdür. Ancak, İslamiyet Newrozun dayandığı dinleri ve inançları yasakladığı gibi onun bayramlarını ve kutsal günlerini de yasakladı. Kızılbaş Atalar direndikleri ve dayandıkları yere kadar dayandılar, kendilerini bir biçimde orijinal özellikleriyle getirebildiler. Bir tarihten sonra ise kendi gerçekliklerini gizleyerek, ona koruyucu şemsiyeler geçirerek sürdürmeğe başladılar. Newroz da bundan nasibini aldı. Yıl 1500 den sonraki gelişmeler bu yönden oldukça tahribkar oldukça karanlık yıllardır. Bu karanlığın gölgesi Newroz olgusuna da düşmüştür. Newroz o tarihten bu tarafa Hz.Ali***8217;nin doğum günü olarak kutlanmaktadır, Oysa Ali Mart da değil Temmuz ayında doğmuştur. Newrozla da bir ilgisi yoktur. Newroz anlayışının dillendirilişini ve erkanının yerine getirilmesine ilişkin bilgileri bu çerçevede izlemekte yarar vardır. Aşağıda vereceğimiz örnekler bu çerçevededir. * * * İZMİRLİ DEVRİŞ FAHRİ İlahi ne mesud günüdür ki bugün Muhibban şevk ile eyliyor düğün Doldur şaki hemen bade-i gülgün İhvan Nevruzumuz mübarek olsun İhvan: Samimi, candan, birlikten, bir inançtaki olanların tümü, arkadaş, yoldaş Açıklama: Ey allahım bugün ne kadar güzel ve mubarek bir gün ki bu inananlar adeta bir düğün havasında bu günün güzelliğine kendilerine kaptırmışlar. Bu güzel güneş gününün aşkına, saki bade doldur ver ve hepimiz mest olup kendimizden geçelim. Çünkü, bu gün, kutsal Newroz günüdür ve hepimize kutlu olsun. Bakın guhisara yeşiller giymiş Laleler pür- neşad kemale ermiş Emevi guruhuna mes***8217;adet neymiş ? İhvan nevrozumuz mübarek olsun Açıklam: Bakın şu doğaya, bakın şu gül gülistanlık olan yerlere çıplaklıktan sıyrılıp yeşilliklere bürünmüştür. Toprak ısınmış ve her yerden laleler fışkırmış, ,(Emevi soyuna yollama yaparak), onlar böylesi günün güzelliğinden, kutsallığından ne anlarlar, Yoldaş Newrozumuz mübarek olsun. ışkırmış Sultan Newruz bizim Bayramımızdır Tekke-i fakrınız seyranımızdır Devreylesun sağar ki kanımızdır İhvan Newruzumuz müberek olsun Açıklama: Sultan Newroz biz inananların bayramıdır. Bu nedenle fukara tekkelerimize güzellikler gelmiştir ve biz şimdi bu güzellikleri seyretmekteyiz. Çünkü Newrozu kutluyoruz ve kutsuyoruz. Yoldaş Bayramımız mübarek olsun. Şükür erenlere niyaza girdik Çekildi gülbankler hazreti gördük Hamdolsun bu yevm-i mesuda erdik İhvan Newruzunuz mübarek olsun Açıklama: Newrozdur bugün ve bizi bu günlere getirene şükürler olsun ki cümle erenlerle cemal cemale niyazlaşacağız bugün, halleşip helalleşeceğiz. Böyle olduğu için Newroz eşiğinde gulbanklar okundu, açıldı meydan ve biz erenlere niyaz olduk. Şükürler olsun bir Newrozda daha bu saadete erdik. İçimize güzellik doldu yılın biriktirdiği kirden pastan arınıp kendimizle dostumuzla çevremizle barışa erdik. Yarliğe ulaştık. Yoldaş Newrozumuz kutlu olsun. Fahri Nevruzumuz tebrik eyledi Mürşid-i müşarım gel söyle dedi Barekallah erler nesip eyledi İhvan Newruzunuz mübarek olsun Açıklam: Fahri Baba Newrozumuzu kutladı. Bu meydanın pirleri Mürşitleri hele gel şöyle buyurdu. Ve hakettiğimiz nasibimizi verdi. Bin bereket versin hak, erenler lokmamıza rızalık verdi. Yoldaş Newrozumuz Mubarek olsun. * * * ŞÜKRÜ BABA (NEVRÜZİYE) Akşamlar aşk olsun bayram gecesi Bu ayın nurudur Sultan-ı Nevruz Fazl-ı şahım budur dilek gecesi Ne mübarek gündür Sultan-ı Nevruzu Açıklama: Akşamlar hayır olsun, hayırlar feth olsun, Şerler defh olsun. Çünkü bu akşam bayram akşamıdır. Öyleki bütün ayların Sultanı olan Sultan Newrozun nurudur meydanımıza vuran., Faziletli Şahımızın dilekler dilediği ve dileklerinin kabul olduğu gündür bugün, işte öylesine mubarek bir gündür Sultan Newroz. Bayram kutlu olsun açılmış güller Konmuşlar meydana garip bülbüller Esmai Hayderi zikreder diller Ne saadet bize Sultan-ı Nevruz Açıklama; Ey bugün açılan güller size ne mutlu ki Sultan Newroz ile birlikte dünyaya göz açtınız. Sizinde Newrozunuz mubarek olsun. Sizler gülyüzlerinizle açılıp saçıldığınız için bütün bülbüller dile gelmişler sizlere aşklarını dillendiriyorlar. Bizim meydanımızda böyledir. Bizim meydanımızın bülbülleride aşıklarımızdır. Onlarda gül avazlarını kaldırıyorlar. Ve Şahı Merdanın güzelliklerini dillendiriyorlar, çünkü o da bu günde dünyaya gözlerini açtı. Tıpkı size ilanı aşk eden bülbüller gibi onlarda Esmayı Haydar için ilanı aşk ediyorlar. İşte böylesi mutluluk veren ve mutluluk getiren bir gündür Sultan Newroz. * * * ŞÜKRÜ BABA söyler: Bu deme şükür Nurunu, sırrını kıldı tefekkür Muhammed Ali***8217;dir dilinde zikir Ne mürevvet bize Sultan-ı Nevruz Açıklama; Şükrü Baba, böylesi bir deme ulaştığı ve tekrar görmesi ona nasip olduğu için çok mutludur. Böylesi bugünün nurunurunu ve sırrını bu gün dilinden düşürmedi, hem düşündü hem söyledi. Onun dilinden düşmeyen Muhammed Alinin güzelliğidir. Çünkü Onların doğuma geldikleri gündür Newroz. * * * HÜSNÜ (NEVRUZİYE) Erler geldi bize mihman olarak Nevruz bayramını kutlamak için Şahın meydanında erkân kurarak Nevruz bayramını kutlamak için Bir yere cem oldu ehli müveddet Sürdüler demlerin bunlar âkıbet Sâkiler sundular câmı muhabbet Nevruz bayramını kutlamak için Bugün mevcudata gulgula düştü Çemenzar zeminden taşraya göçtü Bülbüller şevk ile güllere üştü Nevruz bayramını kutlamak için Gösterdi ruyini burci hamelden Şemsi burcü safabaş oldu andan Yaz eyyamı nişan verdi bahardan Nevruz bayramını kutlamak için Kâinat zevk ile sürura daldı Münkir münafıklar hayrette kaldı Raksederek şia semaa kalktı Nevruz bayramını kutlamak için Mühibban pür neşe olmuşlar sermest PİR SULTAN HÜSNÜ ye bir dolu ettiler himmet Nevruz bayramını kutlamak için Teberra: Sevmeyip yüz çevirme, uzaklaşma , uzak durma Mühibban: Heybetli, korkunç, korkutan Açıklama: Hüsnü Baba da yukardaki aşıklar gibi Newrozun anlam ve önemi üzerinde duruyor ve o gün nasıl erkan kurulup Newrozun kutlandığını değişik temalar içinde anlatmağa çalışıyor. Ancak Hüsnü Baba, diğerlerinden farklı olarak Newrozun geleneksel anlamına daha çok vurgu yaparak Ali***8217;nin doğum günü olduğunu belirtiyor. ***8222;Bu gün mevcut olan cümle varlığa gulgula düştü, doğum sancıları düştü, çayır çimen toprağın altından yeryüzüne çıktı, laleler, güller açıldı ve dörtbir yanı güzellikler sardı. Bu gün yeniden doğuşun gerçekleştiği gündür. Yaşamın Cana gelip yaşama durduğu gündür. Bu güzellikler karşısında Bülbüller, güllere ilanı aşk ediyorlar. Ve bütün bir kainatla birlikte Newroz bayramını kutluyorlar.***8220; Derken Hüsnü baba geleneksel zemindedir. Ancak, ***8222;Kainat zevk ile surura daldı. İnanmayan inkarcılar ve ikiyüzlüler bu erkandan hayrete kapıldılar, Şiiler çoşup dansederek semaha kalktı Newroz bayramını kutlamak için***8220; derken de Kuşkusuz Ali***8217;nin doğum günü olduğuna işaret etmektedir. Hüsnü Baba Son dörtlüğünü de aynı çerçevede dillendirmektedir; ***8222; Ali***8216;nin düşmanlarına bu gün lanetler yağdı. İnanmış ve iman etmişler bugün pür neşe ile doldular. Ve Hüsnü***8216;ye de bugünün onuruna bir dolu lutfettiler o meydandan Onun da Newroz bayramını kutladılar böylece***8220; demektedir. * * * Sultan Nevruz günü cemdir erenler Gönüller şâd oldu ehl-i imanın Cemâl-ı yar görüp doğru bilenler Himmeti erince Nevruz Sultan***8217;ın Cümle eşya bugün destur aldılar Aşk ile didâra karşı yandılar Erenler ceminde bâde sundular Himmeti erince Nevruz Sultan***8217;ın Erenler dergâhı rüşen bu günde Doldurmuş bâdeyi sunar elinde Susuz olan kanar kendi gölünde Himmeti erince Newruz Sultan***8217;ın Sultan Nevruz günü canlar uyanır Hâl ehli olanlar nura boyanır Muhip olan bugün ceme dolanır Himmeti erince Nevruz Sultan***8217;ın Pir himmet eyledi bugün kuluna Cümle muhip bugün cemde bulana Cümle eşya konar kudret balına Himmeti erince Nevruz sultan***8217;ın Aşık olan canlar bugün gelirler Sultan Nevruz günü birlik olurlar Hallâk-ı cihandan ziyâ alırlar Himmeti erince Nevruz sultan***8217;ın PİR SULTAN***8217;ım eydür erenler cemde Akar çeşmim yaşı her dem bu demde Muhabbet ateşi yanar sinemde Himmeti erince Nevruz Sultan***8217;ın Açıklama; Kızılbaş yolağındaki Newroz anlayışı açısından Pir Sultanın bu Newroziyesi son derece önemlidir. Pir Sultan bir Kızılbaş için Newrozu ne anlama geldiğini anlattığı gibi o gün bir inanmış Kızılbaşın öncelikle hangi erkanlı yerine getirmesi gerektiğini de anlatmağa çalışmaktadır. O ***8222; Sultan Newroz günü cemdir***8220; erenler diyerek sözüne hiç bir bükme yapmadan söze giriyor. Özellikle bugünün erkansızlığı bakımından son derece önemlidir bu vurgu. Alevilik adına ortaya çıkmış kuruluşların bir çoğu böylesi bir güne bu gün kös gelip bakıyorlar. Bir çoğu lafta Pir Sultan erkanına sahip çıktıklarını da söylüyorlar. Bir çok dernek yada kuruluş hatta onun adını dahi kullanıyor. Ama Yol-Erkan-Meydan bakımından ondan çok uzak oldukları özellikle bir Newroz erkanında daha anlaşılıyor. ***8222;Cümle eşya bu gün destur aldılar***8220; derken Pir Sultan geleneksel kadim anlayışı dillendiriyor. Kızılbaşlık kainatın doğma gelmesidir Newroz. ***8222;Doğuş için bugün sancıya durdular, Her canlı, yer ve gök bir birinden doğum için nasipleniyorlar, ve didar didaralar, birbirlerine ilanı aşk ediyorlar., Yol insanı da Cem oldu bugün kainatın bu çoşkusuna karşılıklı dar olarak, Birbirlerine yar olarak, sevgiyi ve aşkı üreterek katılıyorlar. Çünkü bu gün Newrozun yaratıcı, gücü lütfedip bütün bir kainatı doldurmuştur***8220; diyor. Aynı zeminde hareket eden Pir Sultan; ***8222; Meydanda ikrar vermiş bir Pire balanmış talip bugün, bütün ayrıntıları bir yana bırakır ve Cem için kendini hazırlar. Kızılbaşın en önemli günüdür bugün. Çünkü, bu günde cümle kainat, yer gök nasip alır nasip verirler. ***8222; diyor ve devam ediyor; ***8222; Yüreklerinde Hak ve hakikat aşkı olan ve bu aşk ile yanıp tutuşanlar, Newroz gününü iple çekerler, aynı aşkla bu gün gelip meydan alırlar. Cem kurar Bir***8217;liğe yeterler. Tek can tek nefes olurlar. Yüklerinden arınıp geleceş i kucaklarlar. Çünkü, bu gün Newrozun yaratıcı, doğurucu gücü bütün bir kainatı doldurmuştur. Kızılbaşlar onun ışığından aydınlanırlar aydınlığa ulaşırlar. Pir Sultan***8216;ım öyle diyor, sözüne kulak verin bugün inanmış, erkandan geçmiş bütün canlar Cemde olmak lazım gelir. Bu nedenle sevinç göz yaşlarım göz pınarlarımdan durmadan akıyor Çünkü dem bu demdir yaşamasını bilene. Hal ile haldaş olanların yole yoldaş olanların kurdukları muhabbet, yüreğimi yanan ateşin koru gibi sarıp sarmaladı. Çünkü, Newrozun yaratıcı gücü bütün bir kainatı doldurdu. Bize bu çoşkuyu veren onun bu güç ve kuvvetidir.***8220; Okuyucularin istedigi sekilde anlamlandirman kaydiyla arzulariniza sunuyorum. ARASTIRMACI SULEYMAN SAHIN |
|
|
|
 |
| Paylaş |
| Etiketler |
| alevilik newroz, alevilikte, anlayişi, kizilbas, kizilbas alevilikte, newroz, newroz kızılbaş |
| Konuyu Toplam 1 Üye okuyor. (0 Kayıtlı üye ve 1 Misafir) | |
| Seçenekler | |
|
|
Benzer Konular
|
||||
| Konu | Konuyu Başlatan | Forum | Cevaplar | Son Mesaj |
| Renklerin Newroz buluşması | Byn Dream | Newroz Yarişması | 6 | 12.04.12 04:46 PM |
| Van 2010Newrozu Başladı | Mir Bey | Newroz Yarişması | 0 | 20.03.10 04:40 AM |
| Newroz hazırlıkları sürüyor | Acar | Newroz Yarişması | 0 | 18.03.10 10:05 PM |
| Urfa Newroz 2010 (şanlı Urfa) | Mir Bey | Newroz Yarişması | 3 | 16.03.10 12:42 PM |
| Bdp 2010 Newroz Açiklaması | Mir Bey | Newroz Yarişması | 0 | 15.03.10 07:46 PM |
